Məbədçilərin tarixi araşdırıldığında, zaman içində böyük bir dəyişmə göstərdikləri dərhal fərq edilər. İlk başda Xristiançıxan cəngavərlər aradan uzun bir müddət keçmədən, sapkın fəlsəfə və təlimlərlə, qaranlıq bir dünyanın içinə girmişlər.birə olmamış, bir çox hadisə bu dəyişməsi şəkilləndirmişdir. Məbədçilərin bu böyük dəyişməsində iki ünsür təyin edici olmuşdur. Bunlardan birincisi, təriqət üzvlərinin müqəddəs torpaqlarda müddət boyunca başda Kobudla olmaq üzrə, müxtəlif Yəhudi mistik təlim və inanclarını öyrənmələridir. Bu təlimlərə, anlay ışı da əlavə olunmuş, beləcə Məbədçilərin Hıristiyanl ık inancları itmiş, yerini okültist (quru cadu və gizliliyə agötürmüşdür. Yeni inancla birlikdə, Məbədçilərin idealları və məqsədləri də dəyişmiş, təriqət işləri yeni bir hədəfə yönəlmi Təriqətin dəyişməsində rol oynayan ikinci ünsür isə, kasıb cəngavərlərin qısa müddət içində çox böyük maddi imkanlara kavu ünsür, yəni dünyanı ələ keçərib nəzarət etməyə imkan təmin edəcəyinə inanılan yeni qaranlıq inanc və bunu dəstəkləyən təriqət mənsublarının gözlərini daha yüksək hədəflərə tikmələrinə səbəb olmuşdur. Mistik və sirrçi inanclar, xüsusilə Məbədçilərin yaşadıqları dövrdə böyük bir əhəmiyyətə malikdir. Çox sayda insan, maddi imkanlar əldə etmək üçün, ovsunlayara, qaranlıq güclərə ehtiyac olduğuna inanmaqdadır. Bu qaranlıq güclərlə bağlant idarə altına almaq, müxtəlif ədədlərlə cadulu şifrələr hazırlamaq, təsirli zəhərlər, ölümsüzlük verən dərmanlayar çıxarmaq, müxtəlif çevirmək, o günlərin ən elmi işləridir. Məbədçilər də dünyaya hakim olmaq üçün belə qaranlıq güclərin özləri də qaranlıq güclərə sahib olmaq üçün şeytandan kömək istəməkdən, ona tapınmaktan çəkinməmişlər. Bu qaranlıq dünyaya aid simvollar, mərasimlər, ritüeller, bu iş üçün xüsusi olaraq tikilmiş qalalarda, təriqət tərəfindən yığışmış və sonrakı bütün gizli axınların rəhbəri olmuşdur.

İşdə, uzun illər sürən məhkəmələr nəticəsində bu gerçəklərMəbədçilərin, bir Xristian təriqəti olmadığı, bu maska altında, dünyada başqa bir idealı yaymaq üçün çalışdıqları sənədləşdirilmi Mason Qaynaqlarında Məbədçi Etirafları Əvvəlki hissədə də gördüyümüz kimi Məbədçilər engizisyona yaxalanmamaq üçün özlərini gizləmiş bunun üçün təşkilatlara sızmışlar. Təriqət mənsubları bu məqsədə ən uyğun yol olaraq masonluğa sızmış, ələ keçərmiş, öz ritüellerini masonluğa qəbul etdirmişlər. Əslində Məbədçi lar eyni zamanda bir mason yəni divar ustası olaraq görmüş, gotik sənətin ən əhəmiyyətli nümunələrindən olan, böyük qalalar və kilsələr tikmişlər. Buna görə zatən praktik təşkilatlanmış olan mason lojalarına sızmaq və ya onları nəzarət etmək, Məbədçi lar üçün heç çətin olmamışdır.     

Masonlaralınan təməl əsərlərdə bu tarixi birlikdəliyin simvolik xüsusiyyətlərinə daha çox yer verilərkən, masonluğun Məbədçilərdənqaranlıq xüsusiyyətlər daha geri planda tutulmaqdadır. Bir qaynaqda belə keçməkdədir: "Tampliyeler ilə masonluq arasındakı konkret əlaqəni gücləndirən bir dəlil də, Böyük Ustadın Abacus adı verilən asas Harunun canlı əsasının simvoludur. Əsanın toppuzu Məbəd şəklindədir; gövdəsində, müəyyən uzunluq ölçüləri işarələnilmi inşaatçılıq, daha doğrusu tamamilə masonluq simvoludur. Tampliyeler və masonlar, gərək Qüds və gərəksə Fransada içi tərəfindən yaşamışlar. Bundan ötəri ezoterik y öndən bir-birlərini təsir etmi olmalıdırlar. Qüdsün Xaçlılar tərəfindən alınmasından sonra ortaya çıxan memarı üslub araşdırıldığında, Avropadakı ilk pl inşaatlarının bu tarixlərdən sonra başladığı və Gotik tərzinə keçildiyi aydın olmaqdadır. Tampliye Böyük Ustadının eyni zamanda mason Böyük Ustadı olmasıyla birlikdə, operatif masonluq tərzindən Spek doğru da bir tədrici keçiş başlamışdır. Zatən inşaat işlərinin planlanması kimi işlərlə məşğul olan Cistercien rahiblərinin də mason locas olmaları, din adamı- və ya keşiş-mason tipinin nümunəsidir, bunun yanında, Parisdə digər peşələrin bir mərkəzi olmas masonların ayrı bir mərkəzinin olmayışı və masonların mərkəz olaraq Tampliyelerle eyni məkanları istifadə etmələri, iki təşkilat aras yaxınlığı bucaq klaması baxımından diqqət çəkicidir. Papanın fərmanıyla 1312-ci ildə ilga edilən Tampliye təriqəti ilə birlikdə masonlar sərbəst dövran haqqları da qaldırılmışdır. Bu səbəblə Fransadakı masonların Almaniyaya qaçmasıyla bu ölkədəki Gotik arxitektura birdən-birə zirvəyə çıxmışdır. Fransadan qaça bilən Tampliye cəngavərlərinin sığındıqları operatif mason lojaları da zamanla spek masonik tərzə çevrilmişdir. Necə ki, 1390 y ılında yazıldığı qəbul edilən ilk masonik elyazması Regiusun nəzm tərzindəki dili yan loja yığıncaqlarında Lordlardan Leydilerden bəhs edilməsi, daha o tarixlərdə belə masonluğun spekülatif bir xüsusiyyət kazand göstərməkdədir. Əslində, insanlıq tarixi qədər köhnə olan masonluğun 1390 tarixli Regiusdan daha önceye aid bir tüzüğün də diqqət çəkicidir. Ancaq, arxitekturanın və inşaatçılığın bəzi irəli məlumatlara ehtiyacı olduğu bir gerçəkdir. Bu üst səviyyə məlumatların ehil olmayanların əlinə keçməsini önləmək istəyən peşə erbabı, qaydaları heç bir zaman yazıya tökmək istəyəmi şlerdir. Bu y olaraq bir şərh ola bilər. Ancaq, öz qaydalarının belə yazılı olmamasının səbəbi, yenə özləri kimi sirr saxlayan bir təriqət yaşamaları ola bilər. Masonlar, bu təriqətin içində, ilga edilənə qədər, sirləriylə birlikdə güvən içində qalmışlar. Ancaq, təriqət ilga edildikdən sonra bəzi sirlər yavaş yavaş su üstünə çıxmağa başlamışdır. Tampliyelerin qaydaları eyni zamanda masonları Yuxarıda xülasəylə şərhə işlə/çalışıldığı kimi, ikiyik il bir arada və içi tərəfindən yaşayan Tampliye təriqəti və masonluq təşkilatı bir-birlərini diqqətə çarpan ölçüdə təsir etmişlər. Hətta, korporasyonların ritüelleri sanki Tampliyelərdən kopiya edilmiş deyiləcək qədər bənzərdir. Beləliklə, masonların özlərini böyük ölçəkdə Tampliyelerle qaynaşdırdıqları və əslində xüsusi kimi görünən masonik ezoterizm i ölçülərdə Tampliye mirası olduğu ifadə oluna bilər. Xülasə olaraq, araşdırmanın başlığında ifadə olunduğu kimi, masonik kralı sənət və inisiyatik ezoterik xəttin başlanğıc nöqtəsi Tampliyelerin, son nöqtəsi də Hürmasonların olaraq qəbul edilə bilər" Masonlara aid başqa bir sənəddə Məbədçi-mason əlaqəsi dəyişik bucaqlardan vurgulanmaktadır:"la Forestier, məsələni yaxından izləmişdir və çatdığı nəticələr, bu gün i çin, münaqişə aparmaz kimi görünməkdədir.masonluğun əcdadı vəziyyətinə gətirən ilk vəsiqə, 1760 tarixli bir Strasbourg əl yazması olub, ledün elminə temay gizləməməkdədir. Bu vəsiqə əfsanənin əsasını təsis etməkdə, yəni, təriqət sirlərinin Jacques də Molaydan müasir masonlu edişini təsbit etməkdədir. Le Forestierə görə, Alman Rose-Croixlərinin təsiri şübhəsizdir, lakin "bunların, masonik ənənəyə vəgizlilik və xüsusilə bir bağlılıq atfetmek surətiylə, yeni bir təfsir forması tapmaqdan başqa bir məqsədləri olmamışdır".

Buna müqabil,təsəlsül, dövrün ekosizmine müəyyən bir məntiq gətirirdi: "Bu təsəlsül, eyni zamanda.. onda əskik olan tarixi silsiləni və o zamanaonda mövcud olmayan murtabit nizamı gətirirdi. "Bu nümunələrdən də aydın olacağı kimi, Məbədçilər, ortadan qalxmamış, əksinə, atıl və gücsüz mason lojalarına girmiş, gül-Xaç təşkilatını qurmuş, təşkilatlaşdırmış, güc qazandırmış, öz məqsədlərinə xidmət edən qorxunc bir silah halına gətirmişlər. Məbədçilər, masonluğun bir parçası və ya bir y önü deyil, ayrıca masonların iddia etdiyi kimi, "masonluq bir az da Məbədçilikdən təsirlənmiş" də deyil. Masonluq, simvollarıyla, tarixiylə, məqsədləriylə, fərqli ada sahib bir Məbədçi yuvası olmuşdur. Masonluq tarixinin Hz. Süleyman Məbədinə bağlanması, təməl simvol olan Hiram Usta və divarçılıq peşəs(n)i, Kobudlaya söykənən mistik simvolların istifadəsi, cəngavər təşkilatlanmasının eynilə adaptasyonu, mərasim, and, paltar, dərəcələndirmə qaydalarının Məbədçilərin nizamnaməsinə görə hazırlanması, və daha say ısız dəlil, Məbədçi-mason eyniliyini sübut etməkdədir. Təriqət üzvləri, daha əvvəl də ifadə etdiyimiz kimi, dövrün işçi loncalarına sızmaq mövzusunda heç çətinlik yaşamamışlar. Hətta İngiltərə, Portuqaliya, Almaniya kimi ölkələrdə, qısa müddətdə bu quruluşları ələ keçərərək fərqli bir şəklə soxmuşlar, həm mükəmməl bir kamuflaja həm də öz məqsədləri istiqamətində istiqamətləndirməyə uyğun yeni, güclü bir təşkilata sahib olmuşlar. Skoç Ritinin Mənbəyi Masonluğun ən köhnə qolu olan Skoç Riti, bu məqsədlə dövrəyə soxulan mason lojalarının ilki olaraq, 14. y üzy ılın başında Şotlandiyaya sığınan Məbədçilər tərəfindən qurulmuş və digər lojalara nümunə təşkil etmişdir. Necə ki Skoç Ritinin ən üst dərəcələrinə verilən adlar, Məbədçi təriqətində əsrlər əvvəl cəngavərlərə verilən ünvanlardır. Bu ənənə hal-hazırda da davam etməkdədir. On səkkizinci əsrin ən əhəmiyyətli masonlarından Baron Karl von Hund, Skoç Riti və Məbəd cəngavərləri ilə əlaqədar detallı bir iş görmüş və Skoç ritini, Məbədçilərin "bərpası" olaraq adlandırmışdır. Hun idin izah etdiklərinə görə Məbədçilərin qabaqda gələn 8 cəngavəri əvvəl İrlandiyaya, sonra da Şotlandiyaya qaçmış və orada təkrar təşkilatlanmışlar. Digər bir çox ölkədə də fəaliyyət göstərmələrinə baxmayaraq, Məbədçilərin əsl mərkəzi bura olmuşdur: "... Skoç Ritinin mirasını üstlənən axınlar arasında ən əhəmiyyətlisi, von Hund tərəfindən formalandırılan "Strict Observance" (Qəti İtaət) riti oldu. Ən yüksek dərəcəsinin adı "Tampliye Cəngavəri" olan Strict Observance Riti qısa müddət i çində bütün Avropaya yayılmağı bacardı. "Tapınakçılık-masonluq, sonrakı yüzy ıllarda, böyük bir güc olaraq bütün dünyaya yayılmış, müxtəlif qollara və adlara ayrı fəlsəfədə, Məbədçilik idealına bağlı qalmışdır: "1717 y ılında operatif mason lojalarında çalışmaqda olan "Qəbul edilmi ş Masonlar" 18. y üzyılın dini, siyasi və fikiri mühit özlərinə dözümlülük və fikir azadlığı sərbəstisi təmin edəcək bir təşəkkül qurmayı qərarlaşdırmışlar. Bu təşəkkülün adətlərini, i mərasimlərini zamanın gizli təşəkkülləri olan masonluq, Roskuruva, Tampiliye kimi quruluşlardan və təfəkkür fəlsəfəsini də 17 elə 18. y İngiltərədə cücərməyə və yayılmağa başlayan azad düşüncə fikirindən ilham al/götürmüşlər. "36 İleriki hissələrdə görəcəyimiz kimi əsl hədəfi, başda Xristianlıq və İslam olmaq üzrə, dinə, dini təşkilatlara qarşı din qazanc bir dünya nizamı qurmaq olan masonluq təşkilatı bu məqsədinə çatmaq üçün hər cür üsula baş vurmuşdur.

Fərqli Məqsədlər üçün gül-Xaç

gül-Xaç, Məbədçi lar tərəfindən qurulan, masonluqla qardaş amma masonluqdan farkl ı məqsədləri olan, daha gizli və daha karanl təşkilatdır. Bu gün belə Gül-Haçın nə vaxt, harada qurulduğu haqqında çox bir məlumat mövcud deyil. Bu mövzuda müxtəlif əfsanələr və saxta sənədlər çıxarılmışdır ancaq bunların böyük bir qisimi gerçəyi əks etdirməməkdədir. Gül-Haçla əlaqədar ilk sənədlər 1614-15 illər ortaya çıxmışdır. 'Fama Fraternitatis' və 'Confessio Rosae Crucis' adlı sənədlər, gül-Xaç haqqında əhəmiyyətli bəzi məlumatlar verməkdədirlər. Bu sənədlər və daha sonra ortaya çıxan məlumatlardan aydın olduğu qədəriylə, gül-Xaç, kökləri Misir Hermetizmi, gnostisizm və Kobudlaya söykənən, ezoterik-gizemci bir təriqətdir. Almaniyada basılan sənədlərə görə dərnəyin qurucusu Christian Rosencreutz adl cəngavəridir. Mövzuyla əlaqədar ekspertlərin bəziləri bu adın saxta və ya simvolik olduğunu müdafiə etmişlər. Əslində gül-Xaç təriqəti Məbədçilərin, mason lojalarına müqayisə et daha rahat hərəkət etdikləri bir yerdir. Mason lojalar olmayan kəsləri də qəbul edərək, siyasi güclərini artıran Məbədçilər, bu lojalarda cadu, simə kimi qaranlıq fəaliyyətlərdə ol/tapılmam bu fəaliyyətləri gül-Xaç təşkilatına sürüşdürmüşlər. Bu baxımdan baxıldığında, gül-Xaç, Məbədçilərin istədikləri böyük dəyişməs(n)i reallaşdırmaq üçün istifadə edəcəkləri fövqəltəbii g mərkəzi halına gəlmişdir. Hadisənin bir başqa diqqət çəkici yönü də, hər ikisi də Məbədçi ənənənin davamı olan masonluq və G təşkilatları arasında çox yaxın bir əlaqə olmasıdır. Bu əlaqənin ən sadə göstəricilərindən biri olaraq, Skoç ritinin 18. dərəcəsinin "G Cəngavəri" olması göstərilə bilər: "Basit bir şərhə görə gül-Xaç, Məbədçilərin Qırmızı xaçından qaynaqlanmaqdadır. Həm mason həm də İlluminatus (Ayd olan Mirabeau, ölkədə qaldığı müddət boyunca, Almaniyadakı gizli dərnəklər haqqında bir çox şeyi kəşf edəcək bir mövqedə olmu qətiliklə ifadə etməkdədir ki "17. y üzyılın gül-Xaç masonları, əslində gizlicə davam edən köhnə Məbədçi təriqəti idilər" "37 Mövzunun eksperti olan Lecouteulx da Candalas(n)ı isə vəziyyəti daha bucaq k bir şəkildə ifadə etməkdədir: "Fransa'da təriqətdən ayrılan cəngavərlər, bundan belə gizlicə, 15. əsrdə Bohemya və Silezyada yayılan Flaming Ulduz və təriqətlərini qurmuşlar. Bu təriqətlərin yüksək rütbəli zabitləri bütün həyatları boyunca qırmızı xaç geyinmək və hər g duasını etmək məcburiyyətində idilər. "38 gül-Xaç təşkilatının məqsədlərini praktikaya keçirməyə çalışan kəslər arasında ən əhəmiyyətlisi və ən/en danınmışı Sir Francis Bacondur. 1561doğan Bacon İngiltərə tarixində əhəmiyyətli bir yerə malikdir. Etdiyi xidmətlər səbəbiylə 1. Verulam Baronu və Saint Albans Vikontuedilmişdir. Etdiyi fəlsəfi-elmi işlər, tarixdə Bacona müsbət elmin atası ünvanını qazandırmışdır. Ancaq b Baconun gerçək şəxsiyyətini açıqlamamaqdadır. Çünki Bacon əslində İngilis Məbədçilərinin böyük ustadıdır. gül-Xaç Ü elmlər, xüsusilə də Kobudla, cadu və simə mövzularında dövrün ən/en məlumatlı şəxsiyyətidir. Elmi adı verilən və əslində elmlə maraq/əlaqəs işlərinin əsas məqsədi, mistik-fövqəltəbii gücləri istifadə edərək təbiətə hakim olmaqdır. Bacon, Məbədçilərin xəyalindəki dövlət izah etdiyi Yeni Atlantis adlı əsərində tam bir yery üzü cənnəti modeli təqdim edər. Bacon, bu utopik hekayəsində Mənsələm (Yeni Kud gəlir) adlı xəyali bir adada yaşayan xəyali insanların əhvalatını izah edər. Ən diqqətə çarpan xüsusiyyət, adanın tam bir elm dünyas ədəddə elmi icad vardır və bunlar sayəsində də ada sakinləri "küləyi nəzarət etmək" kimi fövqəladə güclər əldə etmi bütün bu elmi çal/oğurla ışmaları nəzarət edən bir də "elm evi" vardır: Solomon's House (Süleymanın Evi) adı verilən bu ev Məbədçilərin başlanğıc və hədəf nöqtəsidir. Nəticə olaraq, fərqli adlar altında eyni məqsəd üçün fəaliyyət icra edən üç qardaş təşkilat, yəni Məbədçilər, masonlar və G hissələrdə də araşdıracağımız kimi, güclərini və təsirlərini artırmağa davam etmiş, dünyanın çöhrəsini öz ideallarına g istiqamətləndirməyə çalışmışlar. Bu gizli müddət boyunca hər cür üsulu istifadə etmiş və hələ də də istifadə etməyə davam etməkdədirlər.