Seyid Cəfər Pişəvəri, (1892-1947) Azərbaycanlı inqilabçı, jurnalist, yazıçı və Azərbaycan Demokrat Firqəsinin başçısı.

Pişəvəri 1892-ci ildə Xalxal mahalının Zeyvə kəndində yoxsul kəndli ailəsində anadan olmuş və ilk təhsilini həmin kənddə almışdır. 1905-ci ildə Bakı şəhərinə mühacirət etmişdir. Bülbülə kəndində öz təhsilini davam etdirmiş, eyni zamanda əməklə də məşğul olmuşdur. 1913-cü ildən 1917-ci ilə qədər Xırdalan qəsəbəsində müəllimlik etmişdir. Dərin mütaliəsi sayəsində ictimai elmləri öyrənmiş və siyasi fəaliyyətə başlamışdır. Bakıda nəşr olunan "Açıq söz" qəzetində məqalələrlə çıxış edirdi. İran xalqlarının ağır vəziyyəti onu da düşündürür. 1918-ci ildən "Azərbaycan Cüzilayənfəki-İran" qəzetində əməkdaşlıq edir, İran xalqlarının ağır vəziyyətini aradan qaldırmaq üçün mübarizə yollarını göstərən siyasi məqalələr nəşr etdirir.

Əlimərdan bəy Topçubaşov Azərbaycanın görkəmli siyasi xadimlərindən, diplomatlarından və hüquqşünaslarından biri olan Əlimərdan bəy Topçubaşov 1865-ci ildə Tiflis şəhərində qulluqçu ailəsində dünyaya gəlmişdir. İlk təhsilini I Tiflis gimnaziyasında almış və 1884-cü ildə oranı müvəffəqiyyətlə bitirərək Peterburq Universitetinin tarix-filologiya fakültəsinə daxil olmuşdur. Lakin birinci semestrdən sonra o, hüquq fakültəsinə keçmiş və 1888-ci ildə oranı müvəffəqiyyətlə bitirərək hüquq elmləri namizədi adını almışdır. Peterburq Universitetinin hüquq fakültəsinin Elmi Şurası Ə.Topçubaşovun mülki hüquq kafedrasında saxlanması və professor vəzifəsi almaq üçün hazırlaşması haqqında qərar qəbul etmişdir. Lakin 1889-cu ildə qəbul edilmiş universitet haqqında çar qanunu xristian olmayan Ə.Topçubaşova müvafiq vəzifəni tutmağa icazə verməmişdir. Ə.Topçubaşov bu hadisədən sonra Tiflisə gələrək məhkəmədə, vəkil vəzifələrində çalışmış, Tiflis geodeziya məktəbində hüquqşünaslıqdan dərs vermişdir. 1896-cı ildə Bakıya gələn Ə.Topçubaşov vəkilliklə məşğul olmuş və bir sıra mürəkkəb məhkəmə proseslərini udmuşdur. Bu nailiyyətlər şəhər əhalisi içərisində ona böyük nüfuz və hörmət qazandırmışdır. O, 1897-ci ildən 1917-ci ilin axırlarına kimi «Kaspi» qəzetinin yaradıcılarından və redaktorlarından biri olmuşdur. Bu illərdə onun yuzlərlə məqalələri dərc olunmuşdur. Həmin məqalələrdə Ə.Topçubaşov Azərbaycanın bir neçə şair, yazıçı, dramaturq, görkəmli ziyalıları və şəxsləri haqqında elmi əhəmiyyətli, nəzəri, Rusiya imperiyasında yaşayan müsəlmanların vəziyyəti, çarizmin ayrı-seçkilik siyasətini pisləyən publisistik məqalələrlə çıxış etmişdir. Ə.Topçubaşov jurnalistliyə başladığı dövrdən Bakının siyasi və ictimai mübarizə səhnəsinə daxil olmuş, ömrünün sonuna kimi bu mübarizənin ön sıralarında getmiş və onun başçılarından birinə çevrilmişdir

Bəhmən Kalış oğlu 1932-ci il dekabr ayının 31-də Kəlbəcər rayonunda anadan olmuşdur. Orta məktəbi qurtardıqdan sonra öz kəndlərində kitabxanaçı işləyən Bəhmən Vətənoğlu 1960-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) tarix fakültəsinə daxil olur. Ali təhsilini başa vurduqdan sonra Kəlbəcərə qayıdıb müəlim kimi fəaliyyətə başlayan Bəhmən Vətənoğlu sonralar uzun müddət məktəb direktoru vəzifəsində çalışmışdır.

Təxəllüsündən göründüyü kimi şairin müraciət etdiyi mövzularda Vətən məhəbbəti, Vətən həsrəti qabarıq şəkildə özünü biruzə verməkdədir. Bəlkə də elə buna görə şair "Vətən bizi bağışlamaz" adlı kitabında uzun ön söz əvəzinə: - "Bu balaca kitabçada yazıların çoxu isə taleyimizə tuş gələn qaçqınlıqdan sonrakı ürək çırpıntılarımdır" - bir cümlə ilə kifayətlənmişdir.

Harun Yəhya müstear adını istifadə edən yazar, 1956-cı ildə Ankarada doğuldu. İlk, orta və lisey təhsilini Ankarada tamamladı. Daha sonra İstanbul Memar Sinan Universiteti Gözəl Sənətlər Fakültəsində və İstanbul Universiteti Fəlsəfə Hissəsində təhsil gördü. 1980-ci illərdən bu yana, imani, elmi və siyasi mövzularda xeyli çox əsər hazırladı. Bunların yanında, yazarın təkamülçülərin saxtakarlıqlarını, iddialarının etibarsızlığını və Darvinizmin qanlı ideologiyalarla olan qaranlıq əlaqələrini ortaya qoyan çox əhəmiyyətli əsərləri vardır.

Yazarın müstear adı, inkarçı düşüncəyə qarşı mübarizə edən iki peyğəmbərin xatirələrinə hürmeten, adlarını yad etmək üçün Harun və Yəhya adlarından meydana gətirilmişdir. Yazar tərəfindən kitabların qapağında Rəsulullahın mührünün istifadə edilmiş olmasının simvolik mənası isə, kitabların məzmunu ilə əlaqədardır. Bu möhür, Quran-ı Kərimin Allahın son kitabı və son sözü, Peyğəmbərimiz (səv)ın da hatem-ül ənbiya olmasını remzetmektedir. Yazar da, nəşr etdiyi bütün işlərində, Quranı və Rəsulullahın sünnəsini özünə rəhbər əldə etmişdir. Bu surətlə, inkarçı düşüncə sistemlərinin bütün təməl iddialarını tək tək çürütməyi və dinə qarşı yönəldilən etirazları tam olaraq susduracaq "son söz"ü söyləməyi hədəfləməkdədir. Çox böyük bir hikmət və kamal sahibi olan Rəsulullahın mührü, bu son sözü ifadəyə niyyətinin bir duası olaraq istifadə edilmişdir.

Səttar xan 1868-ci ildə Qaradağ vilayətinin Canalı kəndində bir alverçi ailəsində anadan olmuşdur.
1905-11-ci illərdə baş vermiş Məşrutə hərəkatı Səttar xanı böyük sərkərdə səviyyəsinə qaldırdı. 1907-ci ildə Təbriz şəhərinin Əmirxiz məhəlləsinin fədailərinə rəhbərlik edən Səttar xan özünün qəhrəmanlığı və şücaəti ilə bütün fədailərin sevimli sərkərdəsinə çevrildi.

Şura Məclisi topa tutulduqdan sonra şahın 40 min nəfərlik silahlı qüvvəsi inqilabın beşiyi Təbriz şəhərinə hücum etdi. 1908-ci ilin iyun ayında Səttər xanın rəhbərliyi altında Ali Hərbi Şura yarandı. Ali Şuranın baş komandanı Səttar xan və onun müavini Bağır xan, üzvləri Əli Müsyo, Hacı Əli, Seyid Haşim xan təyin edildilər. 1909-cu ilin aprel ayına qədər Təbriz üsyanı düşmənə böyük tələfat verməklə onun silahlı qüvvələrini Təbrizdən çıxarmağa nail oldu. Bu vuruşda Səttar xan və Bağır xanın qəhrəmanlığı nəzərə alınaraq Azərbaycanın əyalət əncüməni öz iclasının qərarı ilə Səttar xana "Sərdari-milli" (Xalq sərkərdəsi) və Bağır xana "Salari-milli" (xalq rəhbəri) fəxri adları verd

İranın inqilab tarixində görkəmli yer tutan böyük alim, mütəfəkkir və siyasətçi Şeyx Məhəmməd Xiyabani 1879-cu miladi tarixdə Təbriz şəhəri yaxınlığında yerləşən Xamnə qəsəbəsində anadan olmuşdur. O, Xamnədəki məktəbi bitirdikdən sonra Mahaçqalada ticarətlə məşğul olan atası Hacı Əbdülhəmidin yanına getmiş, az müddətdən sonra Təbrizə qayıdaraq din elmlərini öyrənməyə başlamışdır. Xiyabani Təbrizin tanınmış ruhanisi Əngəcinin yanında oxumuş, onun ən görkəmli tələbələrindən olaraq, müctəhidlik dərəcəsinə yüksəlmişdir. Bundan əlavə, Xiyabani nücum, heyət və hesab elmlərini məşhur münəccim Mirzə Əbdüləlinin yanında mənimsəmiş, kəlam - islam fəlsəfəsi və ədəbiyyat üzrə məşhur alim olmuşdur. Şeyx Məhəmməd Xiyabani fəsahətli və gözəl danışığı ilə Təbriz əhalisinin hüsn - rəğbətini qazanmış, Təbrizdə məşhur ruhani və inqilabçı Siqətülislamın tövsiyəsi ilə Xiyaban məhəlləsində Hacı Kərim xan məscidində imam və vaiz olmuşdur.

Mustafa Kamal Atatürk 1881-ci ildə Selanikdə Kocakasım Məhəlləsi, Islahhane Prospektindəki üç mərtəbəli bənövşəyi evdə doğuldu. Atası Əli Razılıq Əfəndi, anası Zübeyde Xanımdır. Ata tərəfindən babası Hafiz Əhməd Əfəndi XIV-XV. əsrlərdə Konya və Aydından Makedoniyaya köçmüş Ərcik tərəfindəndi. Anası Zübeyde Xanım isə Selanik yaxınlarındakı Langaza qəsəbəsinə yaşamışdı köhnə bir Türk ailəsinin qızıdır. Milis zabitliyi, evkaf katibliyi və taxta-şalban ticarəti edən Əli Razılıq Əfəndi, 1871-ci ildə Zübeyde Xanımla evləndi. Atatürkün beş qardaşından dördü kiçik yaşlarda öldü, yalnız Məqbula (Atadan) 1956-cı ilə sağ yaşadı.

HİRLER VE MUSSOLİNİ

Avrupanın ilk faşist lideri olan Benito Mussolini Hücumçuluda doğuldu. Gəncliyində müəllimlik etdi. 1902də əsgərlik etməmək üçün İsveçrəyə getdi. 1904də geri dönən Mussolini 10 il jurnalist isledi. Birinci Dünya Müharibəsi başlayanda orduya yazıldı və döyüşdə aktiv olaraq vəzifə yerinə yetirdi. Döyüşdə yaralanan Mussolini Milana qayirdi və burada sağ fikirli Faşizm tərəfdarı "Il Popolo didəliyə" qəzetinin redaktoru oldu.

Benito Mussolini, Birinci Dünya Müharibəsindən sonras İtalyada çıxan xaosu yaxşı qiymətləndirdi. Çökmüş iqtisadiyyat, siyasi qarışıqlıq içindəki İtalyada Mussolini müxtəlif sağçı qrupları qurduğu Faşist partiyasının ətrafında yığdı və onları təşkil etdi. Mussolini (xalq arasındakı ləqəbiylə Il Duce "Duçe" ) ölkənin problemlərini həll edəcəyini vəd edir və köhnə Roma İmperatorluğunu təkrar quracağını söyləyirdi. Bununla bərabər qurduğu Quru Köynəklilər adlı təşkilatlaşdır şiddəti artırır xüsusilə də eyni özü kimi iqtisadi vəziyyətin qarışıqlığında faydalanaraq böyük bir sıçrama edən kommunist qruplarla zidd düşürdü. Mussolininin izlədiyi siyasətlər meyvəsini verməyə başladı. Və ən nəhayət Oktyabr 1922də Mussolini Kral Viktor Emmanuel IIIsı rəhbərliyi özünə təhvil verməklə hədələdi əks halda 26.000 tərəfdarı ilə Romaya yeriyəcək və bunu öz edəcəkdi. Kommunist hərəkətində qabağına kəçmək istəyən Kral bu təklifi qəbul etdi və İtaliyada Duçe dövrü başladı.